مجموعه آثار ۱۳: فلسفۀ اخلاق و تعلیم و تربیت

اخلاق عبارت است از: «ابتهاج و شکفتن شخصیت آدمی در مسیر حیات معقول». به عبارتی دیگر: اخلاق به معنای شکوفایی استعدادهای مثبت و عالی‌ترین حقایق درون آدمی در جهت کمال و هدف اعلای زندگی است. به عقیدۀ اینجانب: زیبایی و شایستگی اخلاق، آن‌چنان است که اگر بنا شود اشخاصی بسیار، بلکه هییت‌های فراوانی با بودجه‌های کلان مشغول تعلیم و تربیت اخلاقی باشند و در نتیجه فقط یک نفر از پدیدۀ عالی اخلاق بهره‌مند شود، بدون شک ما خسارت ندیده‌ایم. چه سودی بالاتر از اینکه ما فردی را ایجاد کرده‌ایم که در هنگام انجام یک عمل اخلاقی که با رهبریِ آزادی به سوی کار نیک انجام می‌گیرد، ارزشِ زندگیِ همان لحظه را با تمام جهان هستی عوض نمی‌کند. بگذارید عده‌ای هم زندگی خود را در خور و خواب و خشم و شهوت ببینند! اینان کسانی هستند که در بادپای زمان، مانند خس و خاشاک در دامن بادهای انگیزه‌های حیوانی می‌غلتند و به نهانگاه تاریخ می‌خزند؛ «ویکتور هوگو»ها کفارۀ اینان را خواهند داد و «داستایوفسکی»ها در تاریخ خواهند درخشید.