ن.ع.
نویسنده
نظامی عروضی سمرقندی
نظامی عروضی سمرقندی نویسنده و شاعر ایرانی سدهٔ ششم هجری قمری و نویسندهٔ کتاب «چهار مقاله» است. نام اصلی او احمد بن عمر بن علی سمرقندی بود و با کنیهٔ ابوالحسن، ملقب به نظام‌الدین یا نجم‌الدین، و معروف به نظامی عروضی شناخته می‌شد. تمام آنچه از زندگی شخصی او می‌دانیم برگرفته از همین کتاب «چهار مقاله» است. او پس از کسب علوم مقدماتی در سمرقند، در سال‌های ۵۰۴ تا ۵۰۶ به خراسان رفت و در سال ۵۰۶ در بلخ به خدمت عمر خیام و در سال ۵۱۰ در طوس به خدمت امیر معزی رسید. وی به دربار ملوک آل شنسب پیوست و سال‌ها مداحی شاهان آن سلسله را کرد. نظامی کتاب معروف خود «مجمع‌النوادر» مشهور به «چهار مقاله» را در حدود سال‌های ۵۵۱-۵۵۲ هجری قمری به نام ابوالحسن حسام‌الدین علی بن فخرالدوله مسعود، برادرزادهٔ ملک شمس‌الدین محمد، پادشاه غوری، تألیف کرد. این کتاب شامل چهار مقالت دربارهٔ چهار فن مختلف دبیری، شاعری، نجوم و طبابت است که هر کدام یک مقدمه و چند حکایت را در بر می‌گیرد. «چهار مقاله» شامل یک مقدمه در پنج فصل، چهار مقاله و یک فصل کوتاه پایانی است. مقاله‌ها به ترتیب دربارهٔ دبیری، شاعری، نجوم و طب هستند. نظامی بر آن بود که دبیر، شاعر، منجم و طبیب از خواص پادشاهان‌اند و از ایشان چاره‌ای نیست. او پیش از پرداختن به این فنون، در مقدمهٔ کتاب، پس از حمد خدا و تقدیم اثر به ممدوح، طی پنج فصل دربارهٔ آفرینش جهان و انسان سخن گفت. نظامی در «چهار مقاله» مدعی شده است که در اخترشناسی و پزشکی نیز دستی دارد. «چهار مقاله» به زبان‌های متعددی از جمله اردو، انگلیسی، فرانسوی، ایتالیایی، اسپانیایی، ژاپنی و سوئدی ترجمه شده است. دفتر نشر فرهنگ اسلامی نیز با انتشار «مجموعهٔ به گزین (چهار مقاله)» و «به گزین ۷: چهار مقاله» این اثر کهن را در دسترس خوانندگان قرار داده است. نظامی عروضی در تاریخ ادب فارسی به عنوان یکی از منابع مهم برای شناخت شاعران و نویسندگان سدهٔ ششم و پیش از آن شناخته می‌شود و «چهار مقاله» او گنجینه‌ای از حکایات و اطلاعات ادبی و تاریخی است. او همچنین شاعری بود که نمونه‌هایی از شعرش در منابع باقی مانده است. جایگاه او در ادبیات فارسی به ویژه به دلیل تألیف «چهار مقاله» است که بخشی از میراث فرهنگی و ادبی ایران را تشکیل می‌دهد. ذبیح‌الله صفا در تاریخ ادبیات در ایران و منابع دیگر، «چهار مقاله» را اثری مهم در شناخت فرهنگ و ادب سدهٔ ششم دانسته‌اند. نظامی عروضی با تألیف این اثر، نام خود را در تاریخ ادب فارسی ماندگار کرده است. کتاب «چهار مقاله» با مصححان محمد قزوینی و محمد معین منتشر شده است. نظامی در سال‌های ۵۰۴ تا ۵۰۶ به خراسان رفت و در بلخ به خدمت عمر خیام رسید. او در طوس به خدمت امیر معزی رسید و به دربار ملوک آل شنسب پیوست. «چهار مقاله» به زبان‌های متعددی ترجمه شده است. ذبیح‌الله صفا در تاریخ ادبیات در ایران جلد دوم صفحه ۹۶۱ به او پرداخته است. کتاب «چهار مقاله» با مصححان محمد قزوینی و محمد معین منتشر شده است. ذبیح‌الله صفا در تاریخ ادبیات در ایران و منابع دیگر، «چهار مقاله» را اثری مهم در شناخت فرهنگ و ادب سدهٔ ششم دانسته‌اند. نظامی عروضی با تألیف این اثر، نام خود را در تاریخ ادب فارسی ماندگار کرده است. «چهار مقاله» به زبان‌های متعددی ترجمه شده است. نظامی عروضی در تاریخ ادب فارسی جایگاه ویژه‌ای دارد. او در بلخ به خدمت عمر خیام رسید.
- ۲
- عنوان کتاب
- ۰
- مطلب در مجله