نویسنده

مصطفی چمران

مصطفی چمران (۱۰ مهر ۱۳۱۱ – ۳۱ خرداد ۱۳۶۰) سیاستمدار، فیزیکدان و نظامی ایرانی بود که در سرپولک تهران زاده شد. او تحصیلات ابتدایی را در مدرسهٔ انتصاریهٔ پامنار و متوسطه را در دارالفنون و البرز گذراند و در سال ۱۳۳۲ با رتبهٔ ۱۵ در رشتهٔ الکترومکانیک دانشکدهٔ فنی دانشگاه تهران پذیرفته شد. در اواخر دههٔ ۱۳۳۰ با بورس تحصیلی به دانشگاه تگزاس ای‌اندام آمریکا رفت و کارشناسی ارشد مهندسی برق گرفت و در سال ۱۳۴۲ دکترای فیزیک پلاسما را از دانشگاه کالیفرنیا، برکلی دریافت کرد. او به زبان‌های فارسی، عربی، ترکی، فرانسوی، انگلیسی و آلمانی مسلط بود و به هنر نیز توجه داشت. چمران از نوجوانی در جلسات تفسیر قرآن سید محمود طالقانی و درس‌های فلسفه و منطق مرتضی مطهری شرکت می‌کرد و عضو انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه تهران بود. او در مبارزات مصدق شرکت داشت و پس از کودتای ۲۸ مرداد در سازمان نهضت مقاومت ملی زیر نظر مهدی بازرگان فعالیت می‌کرد. در آمریکا به همراه ابراهیم یزدی، علی شریعتی و صادق قطب‌زاده شاخهٔ خارج از کشور نهضت آزادی ایران و انجمن اسلامی دانشجویان را تأسیس کرد. او برای آموزش نظامی به مصر رفت و در لبنان با موسی صدر همکاری کرد و یکی از مؤسسان جنبش امل بود. هشت سال مدیر مدرسهٔ صنعتی جبل عامل در لبنان بود و به سازماندهی و آموزش نیروهای چریکی پرداخت. پس از پیروزی انقلاب ۱۳۵۷، چمران به ایران بازگشت و به تربیت نخستین گروه پاسداران انقلاب اسلامی پرداخت. در ناآرامی‌های کردستان همراه با ولی‌الله فلاحی به آن منطقه رفت و توانست ارتش و سپاه پاسداران را به کردستان بکشاند. او در سال ۱۳۵۸ معاون نخست‌وزیر در کابینهٔ مهدی بازرگان و از شهریور همان سال تا ۱۳۵۹ وزیر دفاع بود. همچنین به‌عنوان نمایندهٔ دورهٔ نخست مجلس شورای اسلامی انتخاب شد. با آغاز جنگ ایران و عراق به جبهه رفت و ستاد جنگ‌های نامنظم را بنیان نهاد و در ایجاد واحد مهندسی برای ساخت جاده‌های نظامی و کانال‌ها نقش داشت. او در ۳۱ خرداد ۱۳۶۰ در دهلاویه بر اثر اصابت ترکش خمپاره کشته شد و در بهشت زهرای تهران به خاک سپرده شد. چمران علاوه بر فعالیت‌های سیاسی و نظامی، شخصیتی عارفانه داشت و به اشعار مولوی علاقه نشان می‌داد. او آثار هنری متعددی از جمله نقاشی و مجسمه بر جای گذاشت. دفتر نشر فرهنگ اسلامی نیز برخی از آثار او را منتشر کرده است، از جمله «بینش و نیایش»، «کردستان» و «علی(ع) زیباترین سرودهٔ هستی». این آثار بخشی از میراث فکری و فرهنگی او را در اختیار خوانندگان قرار می‌دهند و نشان‌دهندهٔ پیوند میان اندیشهٔ دینی، تجربهٔ سیاسی و نگاه عرفانی او هستند. آثار منتشرشدهٔ چمران در دفتر نشر فرهنگ اسلامی، از جمله «بینش و نیایش»، «کردستان» و «علی(ع) زیباترین سرودهٔ هستی»، نشان می‌دهند که او علاوه بر فعالیت‌های سیاسی و نظامی، به تأملات دینی و ادبی نیز توجه داشته است. «کردستان» بازتاب تجربهٔ او در ناآرامی‌های کردستان و نگاه او به مدیریت بحران و وحدت ملی است، و «علی(ع) زیباترین سرودهٔ هستی» بیانگر علاقهٔ او به امام علی(ع) و اندیشهٔ علوی است. این آثار، در کنار زندگی‌نامهٔ او، تصویری کامل‌تر از شخصیتی ارائه می‌دهند که در عین حضور در میدان‌های سیاسی و نظامی، به اخلاق، هنر و معنویت نیز توجه داشت. شهرت چمران پس از شهادت او نیز ادامه یافت و نام او بر خیابان‌ها، بزرگراه‌ها و مؤسسات متعددی در ایران و لبنان گذاشته شد.

۴

عنوان کتاب

۰

مطلب در مجله