نویسنده

سیدبن طاووس

علی بن موسی بن جعفر بن محمد بن عباس، ملقب به امام الفضلیه و مشهور به سید بن طاووس، از سادات معروف حله و فقیهان بزرگ مذهب شیعه جعفری در سده هفتم هجری است. او در شبانگاه جمعه یکم ربیع‌الاول سال ۵۸۹ هجری در شهر بلد عراق متولد شد. نسب او از جانب پدر به حسن بن علی و از جانب مادر به حسین بن علی می‌رسد و به همین خاطر به او «ذوالحسبین» نیز می‌گویند. پدرش موسی بن جعفر از راویان بزرگ حدیث بود و مادرش بانو عکرمه بنت علی الورام از بزرگان علمای امامیه. برادرش سید رضی بن طاووس نیز از عالمان بزرگ شیعه در قرن هفتم بود. همسرش علیا مخدرات زهرا خاتون دختر علی ابن حبیب والی همدان بود و دخترش فاطمه خاتون نیز قبل از نه سالگی حافظ قرآن شد. سید بن طاووس ابتدا در شهر بلد و نزد پدر و جد خود علوم مقدماتی را آموخت، سپس برای تحصیل به کاظمین و بغداد مهاجرت کرد. او در اندک زمانی از هم‌شاگردی‌های خود سبقت گرفت و در مدت دو سال و نیم فقه آموخت و سپس خود را از استاد بی‌نیاز دید. او در سال ۴۹۰ هجری به مدت شش سال در بغداد به تربیت شاگردان و تدریس علوم مختلف پرداخت. پس از آن به زادگاه خود بازگشت و قیام نمود تا تشیع را از بدعت خلافت فاطمی نجات دهد. او در تاریخ بیستم صفر سال ۳۹۷ هجری قمری قیام کرد. سید بن طاووس در دوران زعامت خود بر شیعیان، پیروانش خود را شیعیان فضل می‌نامیدند و او را امام الفضلیه می‌خواندند. او هرگز منصب حکومتی در دوران خلافت عباسیان را نپذیرفت، اما بعدها به زعامت شیعیان رسید. شاگردان او عبارتند از سدیدالدین حلی، حسین ابن حسن سئری، ابوالقاسم حسین ابن ذوالفقار، امام احمد ابن طاووس و دیگران. سید بن طاووس به خاطر آثار فراوان و کتابخانه غنی خود معروف است. او حدود پنجاه تألیف دارد که بسیاری از آنها در موضوعات دعا و زیارت است. معروفترین آثار او عبارتند از «اللهوف علی قتلی الطفوف» (لهوف)، «کشف المحجة لثمرة المهجة»، «اقبال الاعمال»، «جمال الاسبوع»، «مهج الدعوات» و «الطرائف». او در روز جمعه بیستم صفر سال ۶۶۴ هجری در سن شصت و شش سالگی درگذشت و در زادگاه خود به خاک سپرده شد. بقعه او با نام حرم النور یکی از عتبات مورد احترام شیعیان است. پیروان مکتب او امروزه با نام جعفری فضلی در ایران و عراق و شمال آفریقا ساکن هستند. علامه حلی رهبر شیعیان دو قرن پس از او پیرامونش گفته است که رضی الدین علی دارای کراماتی بود. محدث قمی نیز او را طاووس آل طاووس خوانده است. از جمله آثار منتشرشده سید بن طاووس با دفتر نشر فرهنگ اسلامی، «کشف المحجه (فانوس)» در ویراست جدید است. این کتاب اخلاقی در ۱۵۹ فصل متضمن مباحثی در مناقب و حدیث و کلام است و شامل وصیت‌های سید بن طاووس به فرزندانش می‌باشد و مراحل مختلف زندگی خویش را نیز در آن ذکر کرده است. این اثر به عنوان وصیتی برای فرزند ارشدش در دوران اقامت کوتاه او در کربلا نگاشته شد و امروزه به عنوان یکی از منابع مهم اخلاقی و تربیتی شیعه شناخته می‌شود. این کتاب به عنوان تتمه مصباح المتهجد شیخ طوسی نوشته شده است.

۲

عنوان کتاب

۰

مطلب در مجله