نویسنده

دکتر محسن اسماعیلی

دکتر محسن اسماعیلی (زادهٔ ۴ اسفند ۱۳۴۴ در تهران) حقوقدان، فقیه و سیاستمدار ایرانی است. او در خانواده‌ای مذهبی در جنوب شرق تهران زاده شد؛ برادر او پرویز اسماعیلی روزنامه‌نگار و دیپلمات پیشین است. اسماعیلی دوران دبستان و راهنمایی را در محلهٔ اصفهانک تهران گذراند و در زمستان ۱۳۶۰، در حالی که حدود شانزده سال داشت، داوطلبانه به مرزهای کردستان اعزام شد. او در سال ۱۳۶۹ ازدواج کرد و دارای سه فرزند است. تحصیلات او در رشتهٔ فقه و حقوق اسلامی در مدرسهٔ عالی و دانشگاه شهید مطهری انجام شد و مدرک دکترای حقوق خصوصی را در سال ۱۳۷۸ از دانشگاه تربیت مدرس دریافت کرد. او در دورهٔ تحصیل چند مرتبه دانشجوی نمونهٔ کشوری شد و هم‌اکنون استاد دانشکدهٔ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران است. اسماعیلی همچنین در مقطع خارج فقه و اصول تحصیل کرده و مجتهد است؛ او از شاگردان مجتبی تهرانی و از کلاس‌های سید علی خامنه‌ای، سید محمد موسوی بجنوردی و محمد فاضل لنکرانی بهره برده است. اسماعیلی برای حدود هجده سال (۱۳۸۰–۱۳۹۸) عضو حقوقدان شورای نگهبان بود و جوان‌ترین عضو این شورا محسوب می‌شد؛ او در سال‌های ۱۳۸۶ و ۱۳۹۲ با رأی مجلس شورای اسلامی برای دوره‌های بعدی ابقا شد. او همچنین نمایندهٔ استان تهران در دورهٔ پنجم مجلس خبرگان رهبری (۱۳۹۵–۱۴۰۳) بود و نخستین و تنها عضو غیر معمم آن مجلس به‌شمار می‌آمد. از سال ۱۳۹۲ رئیس هیئت بررسی و تطبیق مصوبات دولت با قوانین و مقررات بود. در فروردین ۱۴۰۴ از سوی رئیس‌جمهور مسعود پزشکیان به‌عنوان رئیس مرکز بررسی‌های استراتژیک، معاون راهبردی و معاون امور مجلس رئیس‌جمهور منصوب گردید. او ده سال نیز استاد و رئیس دانشکدهٔ معارف اسلامی و حقوق دانشگاه امام صادق بوده است. تألیفات اسماعیلی در حوزهٔ حقوق، فقه سیاسی، حقوق اساسی و مسائل اجتماعی است. از جمله آثار او می‌توان به «کلیات علوم قرآن»، «نظریهٔ خسارت»، «قوهٔ قاهره»، «حقوق تبلیغات بازرگانی»، «جایگاه و مسئولیت‌های رئیس‌جمهور»، «قانون مطبوعات»، «درسهای ماندگار (نگاهی به نهج‌البلاغه)»، «مشارکت عمومی»، «پیوند دین و قانون»، «راهنمای حقوقی شهروندان»، «گفتارهایی در حقوق شهری» و «بررسی تحلیلی مجموعهٔ نظریات شورای نگهبان» اشاره کرد. او همچنین آثاری دربارهٔ اقتصاد، خانواده و عاشورا دارد. دفتر نشر فرهنگ اسلامی پنج اثر از محسن اسماعیلی را منتشر کرده است: «حجت موجه ما»، «در مدرسهٔ سالار شهیدان»، «در طلب عیش مدام»، «نهاد خانواده» و «منشور رستگاری». عناوین این کتاب‌ها نشان می‌دهد که او در کنار کار حقوقی و سیاسی، به مسائل دینی، تربیتی و خانوادگی نیز پرداخته است. «نهاد خانواده» به بررسی خانواده از نگاه دین و حقوق می‌پردازد و «در طلب عیش مدام» به بازاندیشی درس‌های عاشورا برای روزگار ما اختصاص دارد. سایر عناوین نیز، همان‌گونه که از نام‌شان برمی‌آید، به موضوعاتی چون استدلال دینی، مدرسهٔ امام حسین و منشور رستگاری می‌پردازند. برای خوانندهٔ فارسی‌زبان، آثار او پیوندی میان فقه، حقوق، اخلاق و تجربهٔ دینی برقرار می‌کنند و تصویری از اندیشهٔ یک حقوقدان مسلمان ارائه می‌دهند که در نهادهای مهم جمهوری اسلامی نیز مسئولیت داشته است. محسن اسماعیلی از چهره‌های شناخته‌شدهٔ حقوق عمومی و فقه سیاسی در ایران معاصر است. او در مقام استاد دانشگاه، عضو شورای نگهبان و نمایندهٔ مجلس خبرگان، به تلفیق دانش حقوقی و آموزه‌های فقهی پرداخته و آثارش را در همین مسیر منتشر کرده است. آثار او با دفتر نشر فرهنگ اسلامی نیز بخشی از همین کوشش است: کتاب‌هایی که می‌کوشند مسائل دینی، حقوقی و اجتماعی را در قالبی قابل فهم برای خوانندهٔ عمومی تبیین کنند. برای مخاطبی که به فقه، حقوق و اندیشهٔ سیاسی اسلامی علاقه دارد، آثار او می‌تواند دروازه‌ای برای فهم پیوند میان دین و قانون باشد.

۱۷

عنوان کتاب

۰

مطلب در مجله