نویسنده

دکتر سیدجعفر شهیدی

سید جعفر شهیدی، ادیب، نویسنده، فقیه و مترجم ایرانی، در ۲۹ اسفند ۱۲۹۷ در یکی از محلات قدیمی شهر بروجرد به دنیا آمد و در ۲۳ دی ۱۳۸۶ در تهران درگذشت. او فرزند سید محمد سجادی بود و ابتدا به نام سجادی معروف بود که بعدها تغییر شهرت داده و با نام «شهیدی» در مراکز علمی و دانشگاهی شهرت یافت. شهیدی در سال ۱۳۲۰ برای تحصیل علوم دینی و فقه و اصول راهی نجف شد و تحصیلات حوزوی خود را تا حد رسیدن به درجه اجتهاد بالا برد. او چند سالی را در قم سپری کرد و از مراجع و بزرگان دینی استفاده نمود، اما بیماری او را به ایران بازگرداند. شهیدی از شاگردان برجسته علی‌اکبر دهخدا و بدیع‌الزمان فروزانفر در دانشگاه تهران بود و در سال ۱۳۴۰ دکترای خود را در رشته ادبیات فارسی و تاریخ دریافت کرد. او همچنین در حوزه علمیه قم و نجف زیر نظر سید حسین طباطبائی بروجردی و سید ابوالقاسم خویی تحصیل کرد و درجه اجتهاد داشت. شهیدی برخورد با محمد معین، باب آشنایی او را به حضور علی‌اکبر دهخدا فراهم کرد و پس از تشکیل مؤسسه لغت‌نامه دهخدا، معاونت سازمان را به عهده گرفت. دهخدا در نامه‌ای به وزیر فرهنگ وقت، او را «کم‌نظیر» توصیف کرد. پس از مرگ محمد معین، شهیدی مسئولیت اداره سازمان لغت‌نامه دهخدا را بر عهده گرفت و از سال ۱۳۵۰ تا ۱۳۸۶ رئیس مؤسسه لغت‌نامه دهخدا و مرکز بین‌المللی آموزش زبان فارسی بود. او همچنین در تدوین فرهنگ فارسی معین همکاری داشت. شهیدی از دوستان نزدیک و همکاران علمی سید موسی صدر بود. شهیدی اولین کتابش را در نجف در رد احمد کسروی نوشت. او در سال ۱۳۶۹ برای ترجمه نهج‌البلاغه و در سال ۱۳۸۵ برای نگارش «تاریخ تحلیلی اسلام» برنده جایزه کتاب سال ایران شد. از جمله آثار او می‌توان به «پس از پنجاه سال» (پژوهشی تازه پیرامون قیام امام حسین)، «علی از زبان علی یا زندگانی امیرمؤمنان علی»، «قیام حسین»، «زندگانی فاطمه زهرا»، «زندگانی امام صادق»، «زندگانی علی بن الحسین»، «تاریخ تحلیلی اسلام»، «در راه خانه خدا»، «عرشیان» و «شیرزن کربلا» اشاره کرد. او همچنین شرح مثنوی شریف را از جزو دوم دفتر اول تا پایان دفتر ششم (دنباله کار فروزانفر) انجام داد. برخی از آثار او به زبان‌های عربی، ترکی، آلمانی و یونانی ترجمه شده‌اند. شهیدی در سال ۱۳۷۴ منزل مسکونی خود را به شهرداری فروخت و این خانه به کتابخانه عمومی دکتر شهیدی تبدیل شد. او یکی از فرزندانش، سید احسان شهیدی، را در جنگ ایران و عراق از دست داد؛ پیکر او هیچگاه شناسایی نشد و در زمره شهدای گمنام باقی ماند. شهیدی زیر بار هدایای بنیاد شهید نمی‌رفت و زندگی خود را با حداقل ممر می‌گذراند. او در یکی از نامه‌های خود، یخچال اهدایی بنیاد شهید را عودت داد و تأکید کرد که خود را مستحق دریافت آن نمی‌داند. شهیدی با تألیفات ماندگار خود در زمینه سیره و تاریخ اسلام، جایگاهی ویژه در فرهنگ ایران دارد. با دفتر نشر فرهنگ اسلامی، «علی از زبان علی (ع) یا زندگانی امیرمؤمنان علی (ع) (ویراست جدید)»، «قیام حسین (ع) (ویراست جدید)»، «زندگانی فاطمه زهرا (س) (ویراست جدید)»، «زندگانی امام صادق (ع) (ویراست جدید)» و «زندگانی علی بن الحسین (ع) (ویراست جدید)» از آثار او منتشر شده است. دکتر سیدجعفر شهیدی به عنوان یکی از بزرگان ادب و تاریخ اسلام ایران، با آثار ماندگار خود در زمینه سیره و تاریخ اسلام، جایگاهی ویژه در فرهنگ ایران دارد.

۱۲

عنوان کتاب

۰

مطلب در مجله